پایگاه اطلاع رسانی کرسی مولوی پژوهی ایران

  • این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
  • نسخه انگلیسی وبگاه

پیشینه پژوهشها در زمینه مولوی

تحقيقات موجود در باب مولوي را كه در قالب كتاب، مقاله، پاياننامه يا طرح پژوهشي انجام گرفته است ميتوان به چند دسته تقسيم كرد :

1. احوال و زندگاني مولوي

2. بررسي و تحليل ديدگاههاي مولوي

3. بازنويسي آثار مولوي به زبان امروزي

4. ترجمة آثار مولوي به ديگر زبان ها

5. شروح مثنوي

6. تصحيح آثار مولوي

براي آشكار سازي فضاي دانشگاهي و فضاي جامعه نسبت به مولوي و آثارش ضروري است تحقيقات مذكور بدرستي بررسي و تحليل شود تا هم مهمترين يافته‌ها در باب مولوي تبيين شود و هم كاستيهاي موجود در پژوهشها به دقت مشخص گردد. در گام نخست ضروري است مولويپژوهي در دو حوزة جغرافيايي بررسي شود:

1. داخل كشور

در كارنامة مولوي پژوهي داخل كشور در قرن حاضر تعداد زيادي مقاله (بيش از 1500 مقاله)، كتاب (حدود 4000 کتاب) و پايان نامه و رساله (نزديك به 1200پايان نامه و رساله) ديده مي‌شود كه در شش محور مذكور نگاشته شده‌اند. نخستين ضعف در اين باب نبود بانكي جامع از همة تحقيقات حوزة مولويپژوهي است. براي مثال بدرستي مشخص نيست كه چه تعداد طرح پژوهشي دراين باب انجام شده يا در حال انجام است.

گذشته از آن مهمترين آسيب در تحقيقات مذكور از ديدگاه علمي آن است كه در آنها به دو موضوع « تبيين سنت و مشرب عرفاني مولوي» و « شيوة ترويج انديشههاي مولوي در جامعه» توجهي نشده است. آشكار است كه با توجه به اقتضائات روز جامعه و ضرورت دستيابي به دانشگاههاي نسل چهارم، دو محور مذكور را مي‌توان مهمترين موضوعات مولوي پژوهي دانست كه متأسفانه در انبوه تحقيقات معاصر مغفول مانده‌اند.

نه تنها در پژوهشهاي معاصر بلكه شروح مثنوي از آغاز تا امروز نيز هيچ يك سنت و مشرب عرفاني مولانا را تبيين نكرده‌اند، اين در حالي است كه نخستين گام در شرح آراء و ديدگاه‌هاي عارفان و ادبا، احاطة علمي بر منظومة فكري و روش آنهاست.

2. خارج از کشور

محصول كوششهاي دانشگاهي و غير دانشگاهي در غرب از اواخر قرن نوزدهم تاكنون نيز تأليف و نشر تعداد نسبتاً زيادي كتاب و مقاله است كه بخش اندكي از آنها براي تبيين انديشه‌هاي مولوي و تحليل آثار او و بخش عمده‌اي در زمينة ترجمة آثار مولوي بويژه مثنوي و بازگرداني آنها به زبانهاي مختلف بوده است. در شرق دور و كشورهايي چون ژاپن نيز كوششهايي براي ترجمة آثار مولوي و ارائة تحقيقات دانشگاهي صورت گرفته است كه نسبت به كشورهاي اروپايي و آمريكايي كمرنگ است.

در جهان عرب نيز نخستين ترجمة كامل مثنوي در سال 1872ميلادي و مهمترين ترجمههاي ديوان غزليات شمس در سالهاي 2000، 2002 و 2005 ميلادي انتشار يافته است. تحقيقات در زمينة مولويپژوهي در جهان عرب بيشتر در باب معرفي وي و شرح احوال و زندگاني او بوده است و محققان مصري و سوري بيشترين نقش را در تحقيقات مربوط به مولوي بر عهده داشته‌اند. اقبال به مولانا و رواج انديشه‌ها و آثارش در بين اقشار مختلف جامعه در جهان عرب به اندازة كشورهاي انگليسي زبان نبوده است.

بر اساس آنچه گفته شد مي‌توان دريافت كه كاستيهاي مهمي كه در تحقيقات داخلي وجود داشته است در تحقيقات خارجي نيز به چشم مي‌خورد بنابراين دو شكاف مهم در تحقيقات حوزة مولوي‌پژوهي وجود دارد:

1. سنت و مشرب عرفاني مولوي و منظومة فكري او هنوز به دقت و به طور كامل تبيين نشده است .

2. در باب شيوة ترويج ديدگاههاي مولوي در بين اقشار گوناگون مردم در داخل و خارج كشور هيچ گونه تحقيق جدي انجام نگرفته است .

اين كرسي بر آن است كه با استفاده از فرصتهاي موجود در زمينة مولوي پژوهي، از جمله توانمنديهاي دانشگاهي در زمينة تحليل و تبيين منظومة فكري، مشرب عرفاني و زبان عرفاني مولانا، دو شكاف مذكور را پر كند يعني افزون بر شرح و بيان ديدگاههاي عرفاني و زبان عرفاني وي، زمينة مطالعات ميان رشته‌اي در حوزة فرهنگ عمومي را فراهم آورد، فرهنگ اسلامي را از طريق آثار برجسته و شاخص ادبي عرفاني معرفي كند و به نياز جوامع داخل و خارج از كشور در باب زيرساختهاي فكري و فرهنگي متناسب با اقتضائات روز پاسخ دهد. براي تحقق اين اهداف ضروري است در اين كرسي پژوهشي :

1. حوزة مخاطبان و نيازهاي آنها شناسايي شود .

2. اعتقادات مولوي به درستي شناخته گردد و نحوة پيوند آن با جامعة امروز با در نظر گرفتن اقتضائات و شرايط روز تبيين شود .

3. مشرب عرفاني مولوي شرح و بيان شود .

4. زبان عرفاني مولوي تبيين گردد .

5. بايدها و نبايدها در نحوة معرفي مولوي به جامعه تعيين شود .

براساس آنچه گفته شد، نتايج حاصل از اين كرسي پژوهشي مي‌تواند بر سياست گذاريهاي كلان اين نهادها و وزارتخانه ها اثر مستقيم داشته باشد :

وزارت علوم،تحقيقات و فناوري

وزارت آموزش و پرورش

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي

رسانة ملي

   1) وزارت علوم،تحقيقات و فناوري: بدان جهت كه بخش اعظمي از تحقيقات حوزة مولوي پژوهي، در دانشگاه ها توسط اعضاي هيأت علمي يا دانشجويان انجام مي شود تحقق اهداف اين كرسي مي‌تواند در سياستهاي اين وزارتخانه اعم از آيين نامه‌هاي جذب و ارتقاي اعضاي هيأت علمي، دستور العملهاي مربوط به حمايت و هدايت پايان نامه‌هاي دانشجويي و دستور العملهاي مربوط به برگزاري همايش ها و نشستهاي ملي و بين المللي آيين نامه‌هاي مربوط به راه اندازي و پايش مجلات تخصصي مستقيما اثر بگذارد .

   2) وزارت آموزش و پرورش: اولين مرحلة آشنايي محققان حوزة مولوي پژوهي (اعم از اعضاي هيأت علمي، دانشجويان و پژوهشگران) در مقاطع تحصيلي پيش دانشگاه اتفاق مي‌افتد، براين مبنا بايسته است از نتايج تحقيقات كرسي مولوي پژوهي متناسب با شرايط و اهداف سند ملي آموزش و پرورش در طراحي برنامههاي درسي وزارت آموزش و پرورش و به كارگيري معلمان واجد شرايط براي تدريس متون ادب عرفاني اثرگذار باشد .

   3) وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي: يكي از مهم ترين وزارتخانه ها در موضوع ترويج انديشة مولوي در جامعه، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي است. بسياري از فعاليتهاي فرهنگي از جمله جلسات مثنوي خواني، همايش ها و نشستهاي موسيقيايي در زمينة شناخت مولانا، در حوزة هدايت و نظارت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي جاي دارد.

    براين مبنا نتايج حاصل از اين كرسي مي تواند اثري بسزا بر سياست گذاريهاي اين وزارتخانه داشته باشد. ضروري است بر اساس نتايج تحقيقات كرسي مولوي پژوهي نظامي براي پايش فعاليتهاي فرهنگي مرتبط با مولوي استقرار يابد،مؤسسات فرهنگي براي ترويج مولوي شناسي حمايت شوند، همايشهاي فرهنگي ملي و بين المللي در زمينة مولوي شناسي برگزار شود، جشنوارههاي سالانه راه اندازي و سالانه به فعالان حوزة مولوي پژوهي جوايزي اعطا گردد و نشريات مختلف در اين زمينه راه اندازي شود .

    4) سانةملي: ازديگراركانتأثيرگذاربرايترويجمولويشناسيدرجامعه،رسانةملياستكهبايستهاستبراساسنتايجاينكرسيتوليداترسانهايدر زمينة آشنايي با مولوي و آثار او داشته باشد، فعاليتهاي علمي و فرهنگي در حوزة مولوي پژوهي را پوشش خبري دهد و نشستهاي مستمر در اين زمينه برگزار كند.